The Bridge
Cargo ships and oil tankers on the Bosporus strait, capturing global trade and maritime logistics at sunset. (Photo by İrfan Simsar on Pexels)

Տեղեկատվական ալիքներ և փակ նեղուցներ. ինչպես չմոլորվել հակասական լուրերի հորձանուտում

Հորմուզի նեղուցի շուրջ հակասական լուրերը և տեղեկատվական մանիպուլյացիաները: Ինչպես ճանաչել մեղադրանքների փոխատեղման հնարքը և պահպանել սթափությունը:

Վերջին ժամերին Հորմուզի նեղուցի ամբողջական փակման մասին ստացվող տեղեկությունները մեզ կրկին ստիպում են լինել ծայրահեղ զգոն։ Ըստ շրջանառվող հաղորդագրությունների՝ ռազմական օղակները հայտարարել են նավթատարների և առևտրային նավերի տեղաշարժի դադարեցման մասին՝ վկայակոչելով տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի գործողություններով պայմանավորված «անվտանգության սպառնալիքները»։

Սա մեզ՝ տարածաշրջանի բնակիչներիս համար չափազանց ծանոթ ձեռագիր է։ Երբ կողմերից մեկը պնդում է, թե ստիպված է դիմել կոշտ քայլերի՝ դիմացինին մեղադրելով սադրանքների մեջ, մենք ականատես ենք լինում քարոզչական հնարքների մի ամբողջ շարքի։ Այստեղ կիրառվում է սեփական մեղքը դիմացինի վրա բարդելու մարտավարությունը. հակառակորդին մեղադրել հենց այն գործողությունների մեջ, որոնք ինքդ ես պատրաստվում անել կամ արդեն անում ես։ Հայտարարվում է, թե նեղուցը փակվում է հանուն անվտանգության, սակայն հենց այդ քայլն է վերածվում տարածաշրջանային կայունության ամենամեծ սպառնալիքի։

Վրաստանում մենք բազմիցս տեսել ենք այս պատկերը։ Երբ տեղեկատվական դաշտը հեղեղվում է հակասական պնդումներով, նպատակը ոչ թե ճշմարտությունը հայտնելն է, այլ լսարանին հոգնեցնելն ու շփոթեցնելը։ Մի կողմից հնչում են հայտարարություններ բացարձակ արգելքի և ցանկացած թիրախ ոչնչացնելու պատրաստակամության մասին, մյուս կողմից՝ պաշտոնական հստակ հաստատումը դեռևս բացակայում է։ Սա ստեղծում է անորոշության մի միջավայր, որտեղ մարդիկ դադարում են վստահել փաստերին և սկսում են առաջնորդվել վախով։

Մեր հարևան Հայաստանում դուք նույնպես զգացել եք, թե ինչպես են «անվտանգության երաշխիքները» կամ «խաղաղապահ առաքելությունները» հաճախ ծառայում որպես քողարկում՝ սեփական շահերն առաջ մղելու համար։ Այսօրվա իրադարձությունները Հորմուզի նեղուցում ևս մեկ անգամ հիշեցնում են՝ երբ տեսնում եք, որ իրականությունը ներկայացվում է միայն երկու ծայրահեղ ընտրության տեսքով, իմացեք՝ ձեզ փորձում են զրկել սեփական տեսակետն ունենալու հնարավորությունից։

Ճշմարտությունը սովորաբար շատ ավելի պարզ է, քան այն բարդ լաբիրինթոսները, որոնք կառուցում է քարոզչությունը։ Մեր ուժը տեղեկատվական այս մեխանիզմները ճանաչելու և դրանց չտրվելու մեջ է։ Մենք ինքներս պետք է սահմանենք, թե որն է իրականությունը, այլ ոչ թե թույլ տանք, որ մեզ թելադրեն հերթական հնարովի սպառնալիքի կանոնները։