Մեկ միլիոն շիշ «Ջերմուկ» հանքային ջուր կանգնեցվել է ռուսական սահմանին։ Տարածաշրջանի բնակիչների համար այս ձեռագիրը ցավալիորեն ծանոթ է։ Խոսքը բնավ ջրի որակի կամ առողջապահական չափանիշների հանկարծակի փոփոխության մասին չէ։ Մենք քաջածանոթ ենք այս սցենարին. երբ ազգային խորհրդանիշ դարձած ապրանքանիշը հանկարծակի արգելափակվում է վճռորոշ քաղաքական իրադարձություններից կամ ընտրություններից ընդամենը շաբաթներ առաջ, ուղերձն ավելի քան պարզ է։
Վրաստանում մենք այս ամենի միջով արդեն անցել ենք «Բորժոմիի» և գինիների օրինակով։ Այժմ Հայաստանն է բախվում նույն լծակի գործադրմանը՝ այս անգամ «Ջերմուկի» պարագայում։ Սա տնտեսական կախվածության թաքնված գինն է։ Երբ մեկ շուկա վերահսկում է երկրի տնտեսության զգալի մասը, առևտուրը դադարում է զուտ բիզնես լինելուց և վերածվում է քաղաքական ճնշման գործիքի։ Նպատակը սպառողների առողջությունը պաշտպանելը չէ, այլ երկրին հիշեցնելը, թե ով է փորձում թելադրել պայմանները՝ տնտեսական հարվածների միջոցով ազդելով ներքին քաղաքական որոշումների վրա։
Այս գործողությունների ժամանակագրությունը երբեք պատահական չի լինում։ Արգելքը դասական մեխանիզմ է. ստեղծել արհեստական տնտեսական դժվարություններ ճիշտ այն պահին, երբ քաղաքացիները պատրաստվում են կատարել իրենց ընտրությունը։ Նպատակն է պատժել տեղի արտադրողին և ստիպել հանրությանը երկնչել հնարավոր տնտեսական կորուստներից։ Պատմությունը ցույց է տալիս, որ նման «արգելքները» հաճախ կախարդական կերպով անհետանում են, հենց որ քաղաքական նպատակն իրագործվում է, կամ ընտրական փուլն ավարտվում է։
Սակայն նման ճնշումն արդյունավետ է միայն այն դեպքում, եթե մենք համակերպվում ենք այն մտքի հետ, թե այլընտրանք չկա։ Իրական ինքնիշխանությունը չի սահմանափակվում միայն պետական սահմաններով. այն նաև տնտեսական ընտրության ազատությունն է։ Ամեն անգամ, երբ որևէ դուռ արհեստականորեն փակվում է մեր առջև, դա հուշում է, որ պետք է փնտրել ու բացել նորերը։ Հայկական արտադրանքի համար նոր, կայուն և կանխատեսելի շուկաներ գտնելը միայն տնտեսական խնդիր չէ, դա պետական անկախության ամրապնդման հարց է։
Երբ երկրի տնտեսությունը կախված չէ մեկ կենտրոնի քաղաքական քմահաճույքներից, նրա ժողովուրդն իսկապես ազատ է իր որոշումների մեջ։ Հայաստանն ունի բավարար ներուժ ու կամք՝ կառուցելու նոր տնտեսական կամուրջներ, որոնք կապահովեն, որ երկրի ապագան որոշեն իր քաղաքացիները, այլ ոչ թե օտար սահմանային անցակետերի հրահանգները։