The Bridge
white and brown concrete building under white clouds during daytime (Photo by Do Hoang Anh on Unsplash)
Կովկասյան զեկույց

Կայսրությունների իրական դեմքը. ավերված սրբավայրերից մինչև ավտոկրատների թանկարժեք վախերը

Ստեփանակերտի ավերված եկեղեցին և հարևան տերությունների կեղծ «արժեքները» հիշեցնում են՝ արտաքին երաշխավորները պաշտպանում են միայն իրենց շահերը, ոչ թե մեր ժողովուրդներին։

Մեր տարածաշրջանում մեծ տերությունները հակված են բարձրագոչ ճառեր արտասանել «ավանդական արժեքների», «պատմական արդարության» և իրենց հովանավորչական առաքելության մասին։ Սակայն մենք՝ այս հողի վրա ապրողներս, սեփական փորձով գիտենք, որ նրանց խոսքերն ու գործերը հաճախ տրամագծորեն հակասում են միմյանց։

Վերջերս հաստատված լուրերը Ստեփանակերտի Սուրբ Հակոբ եկեղեցու և հարակից խաչքարերի հիմնահատակ ոչնչացման մասին ծանր հարված են ոչ միայն հայ ժողովրդի, այլև բոլոր նրանց համար, ովքեր գիտակցում են մշակութային ինքնության կորստի գինը։ Մենք՝ Վրաստանում, տեսել ենք, թե ինչպես են մեր պատմական սրբավայրերը պղծվում կամ ջնջվում երկրի օկուպացված հատվածներում, և խորապես հասկանում ենք այդ ցավը։ Սա պարզապես շինությունների քանդում չէ, սա արմատները խլելու հետևողական քաղաքականություն է։

Այս ամենը դառը հիշեցում է այն մասին, որ այսպես կոչված «անվտանգության երաշխավորները», որոնք ի պաշտոնե պետք է կանխեին նման վայրագությունները, իրականում հետապնդում են բացառապես սեփական աշխարհաքաղաքական շահերը։ Երբ 2008-ին վրացի զինվորները սպասում էին համարժեք արձագանքի, որն այդպես էլ չեղավ, իսկ 2020-ին հայերը ակնկալում էին խաղաղապահների գործուն միջամտություն, որն ուշացավ կամ անհետացավ վճռորոշ պահին, ի հայտ եկավ նույն ճշմարտությունը. արտաքին կայսրությունների տված «երաշխիքները» պաշտպանում են ոչ թե տեղի ժողովուրդներին, այլ իրենց իսկ ազդեցության լծակները տարածաշրջանում:

Մինչ մի կողմից ավերվում է հոգևոր ժառանգությունը, տարածաշրջանային մեկ այլ խոշոր տերություն ցուցադրում է, թե իրականում ինչպիսի «արժեքներ» են գործում իր ներսում։ Թուրքիայի ղեկավարությունը, որը մշտապես քարոզում է ժողովրդի մասին հոգածություն, աստղաբաշխական գումարներ է վատնում ընդամենը մեկ մարդու՝ նախագահի անվտանգությունն ապահովելու համար։ Միայն անցած փետրվարին այդ նպատակով պետական բյուջեից ծախսվել է ավելի քան 16 միլիոն դոլար։

Մի երկրում, որտեղ միլիոնավոր մարդիկ ամեն օր պայքարում են աղքատության դեմ, նախագահի պահպանության մեկ րոպեի արժեքը գերազանցում է այն գումարը, որով սոցիալապես անապահով ընտանիքը կամ թոշակառուն փորձում է գոյատևել ամբողջ ամիս։ Սա է այն իրականությունը, երբ «արժեքներից» խոսողներն իրականում առաջնորդվում են բացառապես ուժի և անձնական պաշտպանվածության բնազդով. ժողովուրդը թողնված է բախտի քմահաճույքին, մինչդեռ իշխանությունն իրեն պաշտպանում է հենց սեփական քաղաքացիներից։

Այս իրադարձությունները՝ ավերված հոգևոր կոթողներն ու սեփական ժողովրդի հաշվին սնվող ավտոկրատիան, մեզ կարևոր դաս են տալիս։ Մեզ համար՝ և՛ Հայաստանում, և՛ Վրաստանում, եզրակացությունը մեկն է. մենք չենք կարող մեր ազգային անվտանգությունը, մշակույթն ու ապագան վստահել կեղծ «փրկիչներին»։ Իրական ինքնիշխանությունը սկսվում է այնտեղ, որտեղ մենք տեսնում ենք նրանց իրական դեմքը, հրաժարվում ենք պատրանքներից և կերտում ենք մեր ճանապարհը՝ հենվելով սեփական ուժերի և տարածաշրջանային իրական համերաշխության վրա։