Տասնամյակներ տևած լարվածությունից ու ավերիչ բախումներից հետո Մերձավոր Արևելքում նշմարվում է փխրուն հրադադար: ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի անմիջական միջնորդությամբ՝ Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն և Լիբանանի նախագահ Ժոզեֆ Աունը համաձայնության են եկել 10-օրյա դադար հաստատելու շուրջ։ Սա կարևոր քայլ է, որը նպատակ ունի ճանապարհ հարթել երկրների միջև ավելի տևական խաղաղության համար։
Վերջին 34 տարվա ընթացքում առաջին անգամն է, որ ԱՄՆ-ում կայանում են իսրայելական և լիբանանյան կողմերի պաշտոնական բանակցությունները։ Հրադադարն ուժի մեջ է մտնելու տեղական ժամանակով կեսգիշերին, իսկ հետագա կարգավորման ուղղությամբ ամերիկյան կողմից աշխատելու է բարձրաստիճան թիմ՝ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի, փոխնախագահ Վենսի և Շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ Դեն Ռեյսինի մասնակցությամբ։
Գործընթացը, սակայն, լի է բարդություններով։ «Հըզբոլլահի» ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ կպահպանեն լռություն միայն իսրայելական գրոհների դադարեցման դեպքում։ Մյուս կողմից, Իսրայելի ռազմական կաբինետի արտակարգ նիստից հետո Նեթանյահուն ընդգծել է, որ իսրայելական զինուժն առայժմ կշարունակի վերահսկել Լիբանանի հարավում գտնվող 10 կիլոմետրանոց անվտանգային գոտին, իսկ «Հըզբոլլահի» զինաթափումը մնում է գլխավոր պահանջ։ Հատկանշական է, որ լիբանանյան ճակատում կրակի դադարեցումը Իրանի պահանջներից մեկն էր ԱՄՆ-ի հետ ընթացող բարդ բանակցություններում։
Դասեր մեր տարածաշրջանի համար
Մեզ համար՝ այստեղ, Կովկասում, հրադադարի և «բուֆերային գոտիների» մասին լուրերը չափազանց ծանոթ ու ցավոտ են հնչում։ Այս հեռավոր զարգացումները ակամայից ստիպում են նայել մեր սեփական անցյալին ու ներկային։ Ե՛վ Վրաստանում, և՛ Հայաստանում մենք սեփական փորձով ենք զգացել, թե որքան ծանր է գինը, երբ պատերազմը ոչ թե ավարտվում է հարևանների միջև ուղիղ, ինքնիշխան համաձայնությամբ, այլ պարզապես սառեցվում է արտաքին միջամտությամբ։
2008-ին վրացի զինվորները սպասում էին միջազգային այնպիսի արձագանքի, որն այդպես էլ չեղավ։ 2020-ին հայկական ուժերն ու խաղաղ բնակչությունը բախվեցին այսպես կոչված ռուս «խաղաղապահների» իրական դեմքին։ Նրանք տարածաշրջան եկան իբրև թե անվտանգություն ապահովելու, բայց իրականում նրանց ներկայությունը ծառայեց միայն մեկ նպատակի՝ պահպանել Մոսկվայի աշխարհաքաղաքական լծակները։ Ո՛չ Վրաստանում, ո՛չ էլ Հայաստանում օտարերկրյա այդ «անվտանգության երաշխիքները» չփրկեցին մարդկային կյանքեր։ Դրանք պարզապես գործիք էին՝ մեր պետությունների ինքնիշխանությունն ու կամքը կաշկանդելու համար։
Իսրայելի և Լիբանանի այս նոր շփումները հիշեցնում են ամենակարևոր ճշմարտությունը. իրական անվտանգություն հնարավոր է միայն այն ժամանակ, երբ դու ես տնօրինում քո երկրի ճակատագիրը: Խաղաղությունը չի կարող հուսալի լինել, երբ այն կախված է արտաքին ուժերից, որոնց միակ նպատակը հավերժական կախվածություն ստեղծելն է: Ի վերջո, միայն ուղիղ երկխոսությունն ու սեփական ինքնիշխան ընտրությունն են այն ճանապարհը, որով կարելի է կերտել իրական ապագա։