Երբ հարևանը փորձում է փակել քո տան դուռը, սկսում ես նոր պատուհաններ բացել դեպի աշխարհ։ Այսօր Հայաստանը կանգնած է հենց այդպիսի մարտահրավերի առաջ։ Ռուսաստանի կողմից հայկական ապրանքների մուտքի սահմանափակումները՝ «որակական անհամապատասխանության» պատրվակով, մեզ՝ վրացիներիս համար, չափազանց ծանոթ սցենար են։ Մենք նույնն անցել ենք տարիներ առաջ, երբ մեր արտադրանքը հանկարծ «անորակ» դարձավ հենց այն պահին, երբ փորձում էինք ինքնուրույն քայլեր անել։
Այս գործելաոճը վերստին հիշեցնում է մի դառը ճշմարտություն. այնտեղ, որտեղ պետք է լիներ դաշնակցային աջակցություն, հաճախ հայտնվում է տնտեսական հարկադրանքը։ Փոխանակ օգնելու զարգանալ, «դաշնակիցը» օգտագործում է առևտրային կապերը որպես պատժիչ գործիք։ Սակայն այս իրավիճակում Հայաստանը միայնակ չէ։
Արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանի և ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարթա Կոսի վերջին հեռախոսազրույցը հստակ ուղերձ էր։ Եվրոպան այժմ ուղիներ է փնտրում՝ սեղմ ժամկետներում մեծացնելու աջակցությունը Հայաստանին՝ ընդդեմ տնտեսական ճնշումների։ Ինչպես նշել է հանձնակատար Կոսը, Հայաստանն ինքնիշխան երկիր է, և նրա ժողովուրդն ազատ է ընտրելու իր սեփական ուղին։
Գործնական քայլերն արդեն տեսանելի են։ Քանի դեռ Ռուսաստանը սահմանափակում է հայկական ապրանքների մուտքը, Հայաստանի կառավարությունը խոստանում է սուբսիդավորել տուժած բիզնեսներին։ Ավելին, հայկական վարդերի ու բանջարեղենի առաջին խմբաքանակներն արդեն ուղղություն են վերցրել դեպի նոր, այլընտրանքային շուկաներ։
Սա սոսկ առևտուր չէ, սա ինքնիշխանության ամրապնդում է։ Մենք գիտենք, որ այս ճանապարհը հեշտ չէ, և շուկաների դիվերսիֆիկացումը լուրջ ջանքեր է պահանջում։ Բայց յուրաքանչյուր նոր գործընկեր և յուրաքանչյուր նոր արտահանված ապրանք Հայաստանին դարձնում է ավելի տոկուն ու պակաս խոցելի։ Ի վերջո, սեփական ուղին ընտրելու իրավունքը լավագույն պատասխանն է ցանկացած ճնշմանը։