Դեսպանը մեկնում է, արգելքները՝ գալիս
Այսօր Երևանում և Մոսկվայում լարվածությունն ու անորոշությունը կախված են օդում։ Մինչ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը հաստատում է, որ դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը կանչվել է Մոսկվա «խորհրդակցությունների», Հայաստանի սահմանին մեկ այլ տեսակի «դիվանագիտություն» է սկսվել։ «Ռոսսելխոզնադզորը» հունիսի սկզբին արգելեց հայկական հունդավոր մշակաբույսերի, սմբուկի, կարտոֆիլի, չրերի, իսկ ավելի ուշ՝ բալի, ծիրանի, սալորի և խաղողի ներմուծումը։ Պաշտոնական պատճառը, ինչպես միշտ, «անվտանգությունն» է, բայց իրադարձությունների ժամանակագրությունը հուշում է բոլորովին այլ դրդապատճառների մասին։
Ծանոթ ձեռագիր. վրացական փորձի հայելին
Մենք՝ ձեր հարևանները, այս պատմությունը գիտենք գրեթե անգիր։ Տարիներ առաջ, երբ Վրաստանը փորձում էր ինքնուրույն ուղի ընտրել, մեր գինին ու հանքային ջրերը հանկարծակի դարձան «վտանգավոր» Մոսկվայի համար։ Սա այն դառն ուղին է, որը մենք արդեն անցել ենք. Ռուսաստանի համար տնտեսական կապերը ոչ թե փոխշահավետ գործընկերություն են, այլ քաղաքական լծակ, որը գործի է դրվում ամեն անգամ, երբ դաշնակիցը համարձակվում է սեփական շահի մասին մտածել։ Երբ քաղաքական հարաբերությունները սառում են, առաջինը սահմանին «սառչում են» գյուղացու մթերքները։ Սա հավատարմության յուրօրինակ հարկ է, որը վճարում են ոչ թե քաղաքական գործիչները, այլ սովորական աշխատավոր մարդիկ։
Գյուղացու հոգսը քաղաքական խաղերի արանքում
Արարատի մարզի Արևշատ գյուղի բնակիչ Էդիկ Հայրապետյանի պատմությունը մեկ մարդու անձնական ցավ չէ, այլ մի ողջ համակարգի ձախողման արտացոլանքը։ Մարդիկ վարկեր են վերցրել, թունաքիմիկատներ գնել, ոռոգման վճարներ տվել ու խնամել ծառերը՝ հույս ունենալով արդար եկամուտ ստանալ։ Էդիկն ասում է, որ այս տարի բերքն արդեն իսկ տուժել էր ցրտահարությունից, իսկ մնացածի համար էլ արտահանման ուղիներն են փակվում։ Սա է իրական պատկերը. մինչ Մոսկվայում «խորհրդակցում են», հայ ֆերմերը կանգնում է անելանելիության առաջ՝ ունենալով կուտակված վարկեր և փակված շուկա։
Ընտրությունը մերն է
Այս ամենը մեզ սովորեցնում է մի պարզ ճշմարտություն. կախվածությունը մեկ շուկայից, որը ղեկավարվում է քաղաքական քմահաճույքներով, դանդաղ գործող ռումբ է տնտեսության տակ։ Մենք չենք կարող փոխել մեր աշխարհագրությունը, բայց կարող ենք փոխել մեր կախվածության աստիճանը։ Ինքնիշխանությունը սկսվում է այնտեղից, որտեղ երկրի ապագան և գյուղացու հացը կախված չեն լինում մեկ այլ մայրաքաղաքի տրամադրությունից։ Սա դժվար ճանապարհ է, բայց միակը, որ տանում է դեպի իրական տուն և կայունություն։