Վերջերս Հայաստանի և Թուրքիայի արտաքին գործերի փոխնախարարների հանդիպումն ու տարածաշրջանային զարգացումների քննարկումը կարող են թվալ սովորական դիվանագիտական արձանագրություն: Սակայն այս երկխոսությունն իրականում շատ ավելի խորը նշանակություն ունի մեր տարածաշրջանի համար:
Կովկասում մենք լավ գիտենք՝ որքան դժվար է ուղիղ խոսել բարդ հարևանների հետ, երբ պատմությունը ծանր է, իսկ վերքերը՝ դեռ թարմ: Բայց մեր տարածաշրջանի փորձը ցույց է տալիս մեկ այլ՝ շատ ավելի դառը ճշմարտություն. երբ հարևանների միջև հարաբերությունները վստահվում են երրորդ կողմի՝ այսպես կոչված «անվտանգության երաշխավորին», այդ «երաշխիքները» սովորաբար ծառայում են հենց այդ մեծ տերության շահերին ու ազդեցության լծակների պահպանմանը, այլ ոչ թե տեղի ժողովուրդների պաշտպանությանը:
Վրաստանի փորձը մեզ սովորեցրեց, որ արտաքին ուժերը հաճախ սնուցում են մեր հակամարտությունները՝ սեփական ազդեցությունը պահպանելու համար: Հայաստանը նույնպես տեսել է, թե ինչպես են դաշնակցային բարձրագոչ խոստումները հօդս ցնդում ամենավճռորոշ պահերին՝ երկիրը թողնելով մեն-մենակ ճգնաժամի առաջ: Սա մեղադրանք չէ, այլ պարզապես կրկնվող օրինաչափություն, որին բոլորս ականատես ենք եղել մեր իսկ աչքերով:
Ահա թե ինչու առանց միջնորդների ուղիղ դիվանագիտական շփումները՝ անգամ ամենաբարդ հարցերի շուրջ, ինքնիշխանության ամենաուժեղ դրսևորումն են: Երևանի և Անկարայի միջև ուղիղ քննարկումները նշանակում են նվազեցնել դրսից եկող մանիպուլյացիաների և վախի մթնոլորտի տարածման հավանականությունը: Դա սեփական ճակատագրի ղեկը սեփական ձեռքը վերցնելու քայլ է:
Հարևանների հետ հարաբերությունների կառուցումը երբեք հեշտ չէ. այն բնավ չի նշանակում մոռանալ անցյալը կամ զիջել արժանապատվությունը: Բայց սեփական երկրի ապագան և զարգացման ուղին ինքնուրույն որոշելու իրավունքը դեպի իրական անվտանգություն տանող միակ ճանապարհն է: Երբ մեր երկրները հրաժարվում են ուրիշի ձեռքում գործիք լինելուց, մենք սկսում ենք կերտել մեր իրական անկախությունը: