Բաքվի բանտախցից հնչող օգնության կանչը սոսկ մեկ մարդու կամ մեկ ընտանիքի ողբերգություն չէ: Երբ Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանը կալանավայրից փորձում է կապ հաստատել Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի հետ և աղերսում է այցելել իրեն ու մյուս հայ գերիներին, մենք՝ հարևան Վրաստանում, չափազանց ծանոթ ու ցավոտ մի պատկեր ենք տեսնում։
Այսօր Բաքվում պահվող հայ գործիչներն ու տասնյակ այլ քաղաքացիներ զրկված են ամենատարրական իրավունքներից։ Վարդանյանի փոխանցմամբ՝ նրանք չունեն անկախ մոնիթորինգի հնարավորություն, իսկ Կարմիր խաչի մուտքն արգելափակված է: Բայց արժե ինքներս մեզ հարցնել՝ ինչպե՞ս այս մարդիկ հայտնվեցին նման անելանելի վիճակում:
Ընդամենը մի քանի տարի առաջ նրանց անվտանգությունը վստահված էր ռուսական «խաղաղապահ» զորախմբին։ Մոսկվան խոստանում էր երաշխիքներ, կայունություն և պաշտպանություն: Սակայն վճռորոշ պահին, երբ վտանգն իրական էր, այդ «անվտանգության հովանոցը» պարզապես փակվեց։ Խաղաղապահները դարձան անտարբեր դիտորդներ, մինչ մարդիկ կորցնում էին իրենց տունը, իսկ ղեկավարները գերեվարվում էին։
Մենք Վրաստանում այս դասը սովորել ենք մեր արյան ու տարածքային կորուստների գնով։ Մենք նույնպես ժամանակին հավատացել ենք «միջնորդների» խոստումներին, սպասել ենք օգնության, որը երբեք չեկավ: Ռուսական «երաշխիքները» նախատեսված չեն փրկելու որևէ մեկի կյանքը. դրանք ստեղծված են բացառապես Կրեմլի ազդեցությունն ու լծակները պահպանելու համար: Հենց սա է այն գինը, որը վճարում ես, երբ հավատում ես կեղծ դաշնակցին։ Դա տեղի ունեցավ Աբխազիայում, Ցխինվալիում, և նույն ձեռագրով կրկնվեց Արցախում:
Այն, որ Վարդանյանն այսօր ստիպված է միջամտություն խնդրել՝ ճեղքելու բացարձակ մեկուսացումը, ցույց է տալիս դառը իրականությունը։ Նախկին «հովանավորն» այլևս չկա, և նրա վրա հույս դնելը միայն խորացնում է աղետը։ Իրական անվտանգությունը ոչ թե դրսից եկած պատրանքային փրկիչներին սպասելն է, այլ սեփական ճակատագիրը սեփական ձեռքերում վերցնելը: Պատմությունը մեզ սովորեցնում է, որ միայն անկախ, կամային և սեփական ուժերին ապավինող պետությունն է ունակ պաշտպանել իր քաղաքացիներին: Ընտրությունը, թե որ ճանապարհով կառուցել ապագան, միշտ մերն է: