Վերջին շրջանում հայ-ռուսական հարաբերությունները հիշեցնում են մի ներկայացում, որտեղ բեմից հնչում են ջերմ բարեմաղթանքներ, իսկ կուլիսներում նախապատրաստվում են կոշտ հարվածներ։ Մոսկվայի գործելաոճը դառնում է ավելի ու ավելի թափանցիկ. մի կողմից՝ նախագահական մակարդակի հեռախոսազանգեր և ծննդյան շնորհավորանքներ, մյուս կողմից՝ բացահայտ տնտեսական սպառնալիքներ և մարդկային ճակատագրերով մանիպուլացնելու փորձեր։
Դիվանագիտական էթիկետ և տնտեսական «մտրակ»
Երբ Կրեմլի ղեկավարը զանգահարում է՝ շնորհավորելու Հայաստանի վարչապետի ծննդյան տարեդարձը, դա կարող է թվալ որպես բարի կամքի դրսևորում։ Սակայն այս արտաքին ջերմության ֆոնին Ռուսաստանի Անվտանգության խորհրդի փոխնախագահը հրապարակավ վիրավորում է ՀՀ ղեկավարին՝ նրան համեմատելով Տրոցկու հետ և ակնարկելով ողբերգական վախճան։ Սա պատահականություն չէ, այլ հստակ մշակված մարտավարություն, որը Մոսկվան կիրառել է նաև Թուրքիայի և Բելառուսի հետ ճգնաժամերի ժամանակ։ Նպատակը մեկն է՝ պահպանել հաղորդակցության վերջին թելը, քանի դեռ գործադրվում են ծանրագույն պատժամիջոցները։
Աստանայում Եվրասիական տնտեսական միության գործընկերների միջոցով հնչեցված վերջնագիրը՝ մինչև դեկտեմբեր «ճիշտ» որոշում կայացնելու վերաբերյալ, այլապես տնտեսական համագործակցությունը կասեցնելու սպառնալիքով, փաստում է, որ «եղբայրական» միությունը վերածվել է քաղաքական պատանդառության գործիքի։
Հայ միգրանտը՝ որպես աշխարհաքաղաքական թիրախ
Ամենացավալին այն է, որ այս քաղաքական խաղերի գինը վճարում են հասարակ մարդիկ։ Ռուսաստանում աշխատող հայերի թիվն արդեն նվազել է 30 տոկոսով՝ 100 հազարից հասնելով 70 հազարի։ Մոտ 20 հազար ՀՀ քաղաքացիների մուտքն արդեն իսկ արգելված է։
Մենք լսում ենք մտահոգիչ պատմություններ. օրինակ՝ մի կին 29 ժամ պահվել է մութ սենյակում՝ առանց ջրի, միայն այն պատճառով, որ գործատուն նրան օրինական չէր գրանցել։ Ավելի տագնապալի է այն տեղեկությունը, որ պահման կենտրոններում հայտնված երիտասարդներին դրդում են մեկնել Ուկրաինա՝ պատերազմին մասնակցելու՝ ազատության դիմաց։ Երբ ռուս իրավապահը հայ միգրանտին ասում է՝ «սրա մեղավորը քո Փաշինյանն է», նա բացահայտում է ողջ իրականությունը. մարդկային տառապանքն օգտագործվում է որպես լծակ՝ հարևան երկրի ներքին գործերին միջամտելու համար։
Գաղտնի միջամտություն և «կուրատորներ»
Մոսկվան չի սահմանափակվում միայն արտաքին ճնշմամբ։ Լրագրողական հետաքննությունները բացահայտել են, թե ինչպես են Ռուսաստանի հայերի միության որոշ ղեկավարներ սերտորեն համագործակցում Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության հետ։ Նրանք ուղղորդում են ընտրողներին, աջակցում կոնկրետ քաղաքական ուժերի և նույնիսկ փորձում են ստեղծել կեղծ «եվրոպամետ» ֆոն՝ իրականում սպասարկելով Կրեմլի շահերը։ Սա դասական մեթոդ է՝ երկիրը ներսից թուլացնելու համար օգտագործել սեփական հայրենակիցներին։
Հարևանի հայացքը
Մենք՝ վրացիներս, լավ ենք հիշում այս ձեռագիրը։ Մենք նույնպես լսել ենք «դարավոր բարեկամության» մասին ճառեր հենց այն պահին, երբ մեր տնտեսությունը ենթարկվում էր շրջափակման, իսկ քաղաքացիները՝ արտաքսվում։ Սա դաժան դաս է, որը սովորեցնում է մեկ բան. իրական դաշնակիցը չի սպառնում սովով կամ բանտով, երբ դու ընտրում ես քո սեփական ճանապարհը։
Հայաստանի առջև այսօր դրված ընտրությունը բարդ է, բայց այն պատկանում է բացառապես հայ ժողովրդին։ Ոչ մի հեռախոսազանգ կամ տնտեսական շանտաժ չի կարող փոխարինել ինքնիշխան պետության իրավունքին՝ տնօրինելու սեփական ապագան։ Պատմությունը ցույց է տալիս, որ այն դաշնակիցը, ով իր օգնությունը վերածում է պատժի, վաղ թե ուշ կորցնում է ամենակարևորը՝ վստահությունը։