Հայաստանյան ընտրական գործընթացները հերթական անգամ ի հայտ են բերում այն դժվարին ճանապարհը, որով անցնում է մեր տարածաշրջանի յուրաքանչյուր ժողովուրդ՝ սեփական ապագան ինքնուրույն տնօրինելու ձգտմամբ։ Միջազգային դիտորդների նախնական դիտարկումները ներկայացնում են մի պատկեր, որը մեզ՝ հարևաններիս համար, չափազանց ծանոթ է. խորը բևեռացում, սուր հռետորաբանություն և արտաքին ուժերի անթաքույց միջամտություն։
ԵԱՀԿ Ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի (ԺՀՄԻԳ) զեկույցում հստակ նշվում է, որ քարոզարշավի ողջ ընթացքում զգալի են եղել Ռուսաստանի կողմից գործադրվող ուղղակի ճնշումները։ Սա դրսևորվել է թե՛ առևտրային սահմանափակումների սրմամբ, թե՛ երկրի տնտեսական կայունությանն ու անվտանգությանն ուղղված սպառնալիքներով՝ կախված ընտրությունների ելքից։ Մենք Վրաստանում բազմիցս տեսել ենք այս մարտավարությունը, երբ հարևան պետությունը փորձում է ներկայանալ որպես անվտանգության երաշխավոր, բայց իրականում օգտագործում է այդ լծակները սեփական ազդեցությունը պահպանելու համար։ Սա սեփական կամքը պարտադրելու հին ու փորձված մեթոդ է. փորձ է արվում համոզել քաղաքացուն, թե նա պետք է ընտրի կա՛մ հնազանդությունը, կա՛մ տնտեսական կործանումը։
Ներքին հարթակում ևս մտահոգիչ միտումներ են նկատվել։ Զեկույցը մատնանշում է իշխող ուժի թեկնածուի կողմից պառակտող հռետորաբանության կիրառումը և վարչական լծակների օգտագործման վերաբերյալ ահազանգերը։ Երբ պետական հնարավորություններն ու սոցիալական աջակցության ծրագրերն օգտագործվում են քաղաքական առավելություն ստանալու համար, խաթարվում է արդար մրցակցության սկզբունքը։ Ավելին, ընդդիմադիրների նկատմամբ իրականացվող քննությունները, որոնք զեկույցում որակվել են որպես «ընտրողական արդարադատության» տպավորություն թողնող գործողություններ, էլ ավելի են խորացնում հասարակական պառակտումը։
Սակայն այս ամենի մեջ ամենակարևորը հիշելն է, որ ընտրությունը միայն քաղաքական գործիչների միջև չէ։ Դա ընտրություն է կայացած պետություն լինելու և արտաքին թելադրանքին դիմակայելու միջև։ Մեր փորձը ցույց է տալիս, որ որքան շատ են մեզ փորձում համոզել, թե փոքր ազգերը չունեն ընտրության իրավունք, այնքան ավելի թանկ է դառնում յուրաքանչյուր քվե։ Ի վերջո, ոչ մի առևտրային էմբարգո կամ սպառնալից հռետորաբանություն չի կարող փոխարինել այն ուժին, որն ունի քաղաքացին՝ փակ վարագույրի հետևում իր որոշումը կայացնելիս։ Ձեր երկիրը ձեր ընտրությունն է, և այդ իրավունքը ոչ ոք չի կարող խլել։