Տասնամյակներ շարունակ մեզ՝ հարևաններիս, համոզել են, թե մեր տարածաշրջանը սոսկ կայսրությունների բախման թատերաբեմ է, իսկ մեր երկրները՝ ընդամենը «ավար» կամ «մրցանակ» հզորների ձեռքում։ Մեզ վստահեցնում էին, որ առանց արտաքին «հովանավորի» մենք չենք կարող գոյատևել, և այդ կախվածությունը ներկայացվում էր որպես անվտանգության միակ երաշխիք։
Սակայն 2020 թվականի ծանր օրերը և դրան հաջորդած իրադարձությունները ջրի երես հանեցին մի դաժան իրականություն, որը մենք՝ վրացիներս, նույնպես զգացել ենք մեր մաշկի վրա։ Այն «հովանին», որի ներքո Հայաստանը փնտրում էր պաշտպանություն, պարզվեց՝ ոչ թե պաշտպանում էր, այլ պարզապես օգտագործում էր այդ լծակը սեփական շահերի համար։ Երբ եկավ իրական փորձության պահը, այդ «դաշնակցային» երաշխիքները հօդս ցնդեցին՝ ժողովրդին թողնելով միայնակ իր ցավի ու կորուստների հետ։
Այսօր մենք տեսնում ենք նոր հնարավորություն։ Հարավային Կովկասը կարող է և պետք է դադարի լինել փակուղի։ Մեր տարածաշրջանը բնական խաչմերուկ է Եվրոպայի, Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի միջև։ Սակայն այդ ներուժն իրացնելու համար անհրաժեշտ է կոտրել այն կողպեքները, որոնք մեզ երկար ժամանակ պահել են մեկուսացման մեջ։ Խոսքը ոչ միայն ճանապարհների, այլև մտածելակերպի փոփոխության մասին է։
Սահմանների բացումը և հարևանների հետ ուղիղ երկխոսությունը ոչ թե թուլության նշան են, այլ ինքնիշխանության ամենաազդեցիկ դրսևորումը։ Երբ երկիրն ինքն է ընտրում իր գործընկերներին և դառնում է համաշխարհային տնտեսական զարկերակի մաս, նա դադարում է կախված լինել մեկ կենտրոնից։ Ինչպես ցույց են տալիս վերջին քննարկումները, ժողովրդի կողմից ընտրված խաղաղությունն իրատեսական է, իսկ բարգավաճումը հնարավոր է առանց կայսերական միջամտության։
Մենք գիտենք, որ այս ճանապարհը հեշտ չէ, և վերքերը դեռ թարմ են։ Բայց սեփական ճակատագիրը սեփական ձեռքերով կերտելուց ավելի հուսալի երաշխիք չկա։ Հայաստանն ունի այդ ներուժը՝ դառնալու տարածաշրջանային առանցքային հանգույց, որտեղ որոշումները կայացվում են Երևանում, այլ ոչ թե հեռավոր մայրաքաղաքների կաբինետներում։