Բարի օր։ Երբ ապրում ես Կովկասում, նորությունները երբեք պարզապես տեղեկատվություն չեն։ Դրանք մեր տների, մեր սահմանների ու մեր ապագայի մասին են։ Այսօրվա իրադարձությունները կրկին հիշեցնում են այն բարդ իրականության մասին, որում ստիպված ենք ինքնիշխան որոշումներ կայացնել։ Ահա օրվա գլխավոր զարգացումները։
Սահմանների ցավն ու կայսերական ժառանգությունը
Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման բարդ գործընթացում անկլավների ճակատագիրը շարունակում է մնալ ամենացավոտ կետերից մեկը։ Տիգրանաշենի օրինակը հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես է քաղաքական անորոշությունն անդրադառնում սովորական մարդկանց կյանքի վրա։ Գյուղում, որտեղով անցնում է ռազմավարական նշանակության մայրուղին, մնացել է մի քանի տասնյակ ընտանիք։ Դպրոցում սովորում է ընդամենը չորս երեխա, իսկ բնակիչները մինչ օրս չեն կարողանում օրինականացնել իրենց տների ու հողերի սեփականության իրավունքը։
Խորհրդային տարիներին Մոսկվայի կողմից գծված ու պարբերաբար վերաձևված քարտեզները՝ 1920-ականներից մինչև 1930-ականների վերջ, այսօր դարձել են անվտանգային լրջագույն խնդիր։ Մենք տարածաշրջանում մեր սեփական մաշկի վրա ենք զգացել այս ցավը՝ տեսնելով, թե ինչպես են ժամանակին օտարի կողմից գծված արհեստական սահմաններն ու «անվտանգության» պատրանքները վերածվում լծակի՝ հարևաններին մշտական թշնամանքի մեջ պահելու համար։ Այսօրվա անորոշությունը հաղթահարելու միակ ճանապարհը սեփական երկրի ճակատագիրը տնօրինելու հաստատակամությունն է։
Տնտեսական ցնցումներ հարավից
Տարածաշրջանային անկայունությունը միշտ ունի իր հստակ տնտեսական գինը, որը վճարում են շարքային քաղաքացիները։ Միավորված ազգերի կազմակերպության վերջին տվյալներով՝ Իրանի շուրջ ծավալվող ռազմական հակամարտության և Հորմուզի նեղուցի հնարավոր արգելափակման հետևանքով աշխարհում ավելի քան 30 միլիոն մարդ կարող է հայտնվել աղքատության շեմին։
Մատակարարման շղթաների խզումը հանգեցրել է պարարտանյութերի և վառելիքի համաշխարհային պակասի։ Երբ խոշոր խաղացողները ներքաշվում են պատերազմների մեջ, տուժում է ողջ տարածաշրջանի գյուղատնտեսությունն ու պարենային անվտանգությունը։ Սա ևս մեկ անգամ ապացուցում է, որ հարևանների պատերազմները երբեք հեռու չեն մնում մեր տնտեսություններից։ Կայուն ու դիվերսիֆիկացված տնտեսություն ունենալն այլևս շքեղություն չէ, այլ կենսական անհրաժեշտություն։
Արդարության անխուսափելիությունը
Միջազգային իրավունքի հարթակում կարևոր տեղաշարժ է արձանագրվել. Ֆինլանդիան դարձել է 21-րդ պետությունը, որը պաշտոնապես միացել է Ուկրաինայի դեմ ագրեսիայի հանցագործության հարցով Հատուկ տրիբունալին։ Սպասվում է, որ մոտ ապագայում այս համաձայնագիրը կներկայացվի Եվրոպայի խորհրդի հաստատմանը։
Ֆինլանդիայի այս որոշումը խորհրդանշական է։ Մի երկիր, որը պատմականորեն ճաշակել է հարևան կայսրության ագրեսիան, այսօր միանում է մի մեխանիզմի, որը նախատեսում է խիստ պատիժներ՝ ընդհուպ մինչև ցմահ ազատազրկում և գույքի բռնագրավում՝ ագրեսիայի հեղինակների համար։ Փոքր և միջին պետությունների համար, որոնք տասնամյակներ շարունակ ապավինել են կեղծ դաշնակիցների խոստումներին, այսօր կենսական է տեսնել, որ ուժի կիրառումն ու հարևանների ինքնիշխանության ոտնահարումն ունենալու են հստակ իրավական հետևանքներ։
Կառուցենք մեր անվտանգությունը մեր իսկ ձեռքերով։ Խաղաղ երեկո բոլորիս։