Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին վերջերս վերահաստատեց, որ Հորմուզի նեղուցով առևտրային նավերի անցումը մնում է բաց: Այս հայտարարությունը որոշակիորեն հանդարտեցրեց միջազգային շուկաները, քանի որ Մերձավոր Արևելքի այս նեղուցով է հոսում համաշխարհային էներգակիրների և ապրանքաշրջանառության առյուծի բաժինը: Բայց ինչո՞ւ պետք է համաշխարհային լոգիստիկայի այս առանցքային կետի ճակատագիրն այդքան կարևոր լինի մեզ համար՝ այստեղ՝ Հարավային Կովկասում:
Պատճառն այն է, որ մենք՝ որպես բարդ աշխարհագրական դիրք և սահմանափակ ելքեր ունեցող պետություններ, ցավալիորեն լավ գիտենք կենսական զարկերակների գինն ու դրանց խոցելիությունը:
Երբ ճանապարհը դառնում է զենք
Վրաստանում մենք սեփական փորձով ենք սովորել, թե ինչ է նշանակում, երբ երկրիդ կենսագործունեությունը կախված է մնում մեկ գերիշխող ուժի քմահաճույքից: Երբ հարևան տերությունը ցանկացած պահի կարող է արգելափակել առևտուրը կամ փակել սահմանները՝ քաղաքական շանտաժի նպատակով, բոլոր տեսակի տնտեսական «երաշխիքները» վերածվում են պարզապես ճնշման լծակների:
Հայաստանը նույնպես չափազանց խորը և ողբերգական կերպով է առնչվել այս իրականությանը: Երբ կենսական ուղիների անխափանությունը պատվիրակվում է արտաքին «խաղաղապահների» կամ աշխարհաքաղաքական հսկաների, արդյունքը հաճախ լինում է դառն հուսախաբությունը: Մեր տարածաշրջանի վերջին տարիների իրադարձությունները ցույց են տալիս մի անողոք օրինաչափություն. մեծ խաղացողները պաշտպանում են ոչ թե տեղի ժողովուրդների շահերը, այլ բացառապես սեփական ազդեցության գոտիները: Ճգնաժամային պահերին այդ «դաշնակիցները» կարող են պարզապես լուռ հետևել, թե ինչպես է կաթվածահար լինում երկրի կյանքը:
Սեփական ճակատագրի տերը լինելու իրավունքը
Հորմուզի նեղուցի շուրջ տիրող իրավիճակը ևս մեկ անգամ հիշեցնում է՝ տարածաշրջանային կայունությունը չի կարող հենվել կայսերական հավակնություններ ունեցող ուժերի տրամադրության վրա: Իրական անվտանգությունը սկսվում է այլընտրանքներից և ինքնիշխան որոշումներ կայացնելու ունակությունից:
Մեր երկրների համար սա նշանակում է կառուցել այնպիսի ենթակառուցվածքներ և միջազգային գործընկերությունների այնպիսի ցանց, որը հնարավոր չի լինի փակել մեկ հրամանով կամ մեկ անցակետի արգելափակմամբ: Հայաստանի պարագայում տարանցիկ ուղիների և դաշնակիցների դիվերսիֆիկացիան ոչ միայն տնտեսական խնդիր է, այլև ինքնապաշտպանության հրամայական: Ոչ մի արտաքին ուժ այլևս չպետք է իրավունք ունենա որոշելու, թե ում հետ պետք է հաղորդակցվի երկիրը: Դա ձեր երկիրն է, և միայն դուք կարող եք կերտել ձեր ապագան՝ առանց դրսից պարտադրված «փրկիչների» կեղծ խոստումների: