Պատերազմը ոչ միայն մարդկային կյանքեր է խլում, այլև ամայացնում է այն հողը, որը պետք է կերակրեր սերունդներին։ Գազայի հատվածում ռազմական գործողությունների հետևանքով վարելահողերի 96 տոկոսն այսօր վնասված է կամ անհասանելի դարձել։ Միջազգային մարդասիրական կազմակերպությունների տվյալներով՝ գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների միայն 7 տոկոսն է շարունակում գործել։ Ավերված ջրային համակարգերն ու բերրի տարածքներ ներթափանցած կեղտաջրերը էլ ավելի են սրում պարենային ճգնաժամը։ Ավելի քան 1200 իսրայելցիների սպանությամբ և շուրջ 250-ի գերեվարմամբ սկսված այս պատերազմը Գազայում արդեն խլել է ավելի քան 72,500 պաղեստինցու կյանք, իսկ հողի ու ջրի այս մասշտաբային ոչնչացումը նշանակում է, որ վերականգնման համար տասնամյակներ կպահանջվեն:
Փոքր ազգերի համար սա ցավալիորեն ծանոթ պատկեր է: Երբ պատերազմը հասնում է քո տան շեմին, այն թողնում է այնպիսի սպիներ, որոնք ոչ մի թղթե պայմանագիր ի զորու չէ արագ բուժել: Կովկասում մենք լավ գիտենք այս դառնությունը. երբ սպասում ես անվտանգություն խոստացող «դաշնակիցների», որոնք իրականում պարզապես առևտուր են անում քո ճակատագրով։ 2008-ին Վրաստանում մեր դաշտերն այրվում էին, իսկ օգնությունը, որին սպասում էինք, այդպես էլ չեկավ: Տարիներ անց՝ 2020-ին, հայ զինվորն ու խաղաղ բնակիչը բախվեցին նույն դաժան իրականությանը. այսպես կոչված ռազմավարական գործընկերն ու «խաղաղապահը» պարզապես կողքից հետևում էին ավերածություններին՝ պաշտպանելով ոչ թե մարդկանց, այլ սեփական ազդեցության լծակները տարածաշրջանում:
Հեռավոր Գազայի ողբերգությունը վկայում է պատերազմի կործանարար գնի մասին, սակայն մեր տարածաշրջանային ողբերգությունը «հովանավորչության» պատրանքն է։ Երբ վստահում ես մի կայսրության, որն ավանդաբար օգտագործում է հարևաններին որպես մանրադրամ, արդյունքը միշտ նույնն է՝ լքված դաշնակիցներ, կորսված տներ և ավերված բերք։ Մեր հողը նրանց համար ընդամենը աշխարհաքաղաքական հրաձգարան է, որտեղ կարելի է սակարկել մեր կյանքերի հաշվին:
Մենք չենք կարող փոխել մեր աշխարհագրությունը, բայց մենք ենք որոշում, թե ում վստահել մեր վաղվա օրը: Նայելով օտար ափերում և մեր իսկ հովիտներում ծխացող հողերին՝ դասը մեկն է. անվտանգությունը չի կարելի պատվիրակել նրանց, ովքեր շահարկում են մեր խոցելիությունը: Մեր երկիրը, մեր հողն ու մեր ապագան միայն մեր ընտրությունն են: Միայն ինքնիշխան որոշումներով և իրական դիմակայունություն կառուցելով կարող ենք պաշտպանել այն, ինչ մեզ համար թանկ է՝ հրաժարվելով նրանցից, ում «բարեկամությունը» միշտ աղետով է ավարտվում։