Ռուսաստանը հերթական անգամ արգելակել է հայկական «Ջերմուկ» հանքային ջրի վաճառքն իր տարածքում։ Այս անգամ սահմանափակումը վերաբերում է ևս մեկ միլիոն շիշ արտադրանքի։ Ռուսական վերահսկող մարմինների պաշտոնական պատճառաբանությունը ջրի բաղադրության մեջ հայտնաբերված իբր «անհամապատասխանություններն են»։ Սա գալիս է լրացնելու ավելի վաղ արգելված 338 հազար շշերի շարքը՝ փաստելով, որ գործընթացը կրում է հետևողական բնույթ։ Թեև տեղական արտադրողն առայժմ ձեռնպահ է մնում մեկնաբանություններից, սակայն իրականությունն ավելի խոսուն է, քան ցանկացած պաշտոնական հայտարարություն։
Մեզ համար՝ Վրաստանում, այս պատմությունը ցավալիորեն ծանոթ է։ Տարիներ առաջ՝ 2006 թվականին, մեր հռչակավոր «Բորժոմին» ու վրացական գինիները նույնպես մեկ գիշերվա ընթացքում հանկարծակի «վտանգավոր» որակվեցին և վտարվեցին ռուսական շուկայից։ Մենք սեփական փորձով գիտենք այս ձեռագիրը։ Ծանոթ է այն դառնության զգացումը, երբ տնտեսական գործընկերը, որը հրապարակային ելույթներում հպարտորեն դաշնակից է կոչվում, առևտրային կապերն ու սպառման շուկան օգտագործում է որպես քաղաքական պատժիչ գործիք։
Սա պարզապես հանքային ջրի քիմիական կազմի կամ որակի հարց չէ, սա հստակ մշակված վարքագիծ է։ Տարիների փորձը ցույց է տալիս մի պարզ օրինաչափություն. հենց Մոսկվայի ազդեցության գոտում գտնվող որևէ հարևան երկիր փորձում է ինքնուրույն քայլեր անել կամ պաշտպանել իր ինքնիշխան շահերը, այդ երկրի արտահանման հիմնական ապրանքատեսակները հանկարծակի դադարում են համապատասխանել սանիտարական նորմերին։ Միրգը, գինին, կաթնամթերքը կամ հանքային ջուրը վայրկենապես վերածվում են լծակի՝ հիշեցնելու համար, թե ով է վերահսկում տնտեսական «զարկերակը»։
Այս արհեստական արգելքները ի ցույց են դնում այն թաքնված գինը, որը ստիպված են վճարել այն պետությունները, որոնց տնտեսությունը չափազանց մեծ կախվածություն ունի մեկ անկանխատեսելի կենտրոնից: Իրական դաշնակցային հարաբերություններում տնտեսությունը պետք է կամուրջ լինի, այլ ոչ թե շանտաժի միջոց, որը գործի է դրվում կամ անջատվում՝ ելնելով քաղաքական նպատակահարմարությունից:
Երբ մեր արտադրանքի դեմ խիստ սահմանափակումներ մտցվեցին, դա իսկապես ծանր հարված էր մեր տնտեսության համար: Սակայն հենց այդ հարվածը մեզ ստիպեց դիվերսիֆիկացնել արտահանումը, բարձրացնել որակական չափանիշները և գտնել ավելի հուսալի ու կայուն շուկաներ, որտեղ խաղի կանոնները չեն փոխվում՝ կախված մայրաքաղաքի քաղաքական տրամադրություններից։ Ճգնաժամը դարձավ անկախության ամրապնդման հնարավորություն։ Յուրաքանչյուր երկիր ինքն է ընտրում իր տնտեսական ուղին, բայց այս կրկնվող սցենարները հուշում են մեկ բան՝ տնտեսական կախվածությունը վաղ թե ուշ վերածվում է քաղաքական թակարդի։