The Bridge
An empty underground tunnel with rail tracks illuminated by overhead lights. (Photo by Harrison Haines on Pexels)

Կախվածության անցյալից դեպի ապագայի հեռանկարներ. Կենտրոնական Ասիան և Վրաստանը նոր ուղիներ են հարթում

Ղրղզստանը և Վրաստանը քննարկում են Ռուսաստանը շրջանցող նոր տրանսպորտային ուղիներ՝ ամրապնդելով տարածաշրջանի տնտեսական ինքնիշխանությունը և «Միջին միջանցքի» դերը։

Տարիներ շարունակ մեզ պարտադրվել է այն համոզմունքը, թե արտաքին աշխարհին կապող բոլոր ճանապարհները պետք է անցնեն բացառապես հյուսիսով։ Սակայն այսօր աշխարհաքաղաքական իրականությունը փոխվում է մեր աչքի առաջ. այն, ինչ նախկինում անփոխարինելի էր թվում, այսօր վերածվում է տնտեսական զարգացումը կաշկանդող բեռի։

Բիշքեկի «Ընթիմաք Օրդո» համալիրում Ղրղզստանի նախագահ Սադիր Ժապարովի և Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեի հանդիպումը հստակ ուղերձ էր այն մասին, որ տարածաշրջանի երկրները սկսել են գտնել կենսունակ այլընտրանքներ։ Կողմերը քննարկել են Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան երկաթգծի կառուցումը և Վրաստանի առանցքային դերը «Միջին միջանցք» կոչվող Տրանսկասպյան տրանսպորտային երթուղում։

Մինչև ռուս-ուկրաինական պատերազմը, Չինաստանից Եվրոպա բեռնափոխադրումների հիմնական հոսքն անցնում էր Ռուսաստանի և Բելառուսի տարածքով։ Պատերազմի մեկնարկից ի վեր իրավիճակը կտրուկ փոխվել է. առաջատար լոգիստիկ ընկերությունները հրաժարվում են ռուսական տարանցիկ ուղիներից։ Սա պարզապես տեխնիկական խնդիր չէ. սա ապացույց է, որ մեկ պետությունից ունեցած ծայրահեղ տնտեսական կախվածությունը կարող է մեկ օրում վերածվել մեկուսացման ծանր գնի, երբ այդ հարևանը որոշում է հակադրվել ողջ աշխարհին։

Մենք՝ վրացիներս և հայերս, լավ գիտենք, թե ինչ է նշանակում հայտնվել փակուղում կամ կախված լինել մեկ մատակարարի քմահաճույքից։ Երբ հյուսիսային երթուղին այլևս հուսալի չէ, նոր ճանապարհների ստեղծումը դառնում է ոչ թե պարզ ցանկություն, այլ գոյատևման հրամայական։ Այս նոր երկաթուղին, որը կկապի Չինաստանը Կասպից և Սև ծովերին՝ շրջանցելով Ռուսաստանը, ոչ միայն բեռնափոխադրման հարց է լուծում, այլև ամրապնդում է պետությունների իրական ինքնիշխանությունը։

Սա այն կարևոր դասն է, որը մենք քաղում ենք միասին. երբ պետությունները չեն սպասում «մեծ եղբայրների» թույլտվությանը և սկսում են կառուցել սեփական կապերը, նրանք դադարում են լինել պարզապես տարանցիկ տարածք և վերածվում են ինքնուրույն գործընկերների։ Մեր ապագան կախված է ոչ թե մեկ ուղղությունից, այլ մեր ընտրության ազատությունից և նոր դռներ բացելու համարձակությունից։